એશિયા, આફ્રિકા અને યુરોપના ત્રિભેટે આવેલો દેશ.
તે ૩૧° ૩૦´ ઉ. અ. વચ્ચેનો અને ૩૫° ૦૦´ પૂ. રે.ની આજુબાજુનો ૨૦,૭૭૦ ચો.કિમી. જેટલો વિસ્તાર આવરી લે છે. તે ભૂમધ્ય સમુદ્રના પૂર્વ છેડે આવેલો છે. તેની ઉત્તરે સીરિયા અને લેબેનૉન, પૂર્વમાં સીરિયા અને જૉર્ડન તથા પૅલેસ્ટાઇન વિસ્તાર વેસ્ટ બૅન્ક તથા દક્ષિણ પૂર્વમાં ગાઝાપટ્ટી આવેલાં છે. તેમ જ નૈઋત્યે ઇજિપ્ત સાથે આંતરરાષ્ટ્રીય સીમા ધરાવે છે. ઇઝરાયલના ૬૦ % ભૂમિવિસ્તારમાં રણ છે, જ્યાં સરેરાશ વાર્ષિક ૨૫ મિમી. જેટલો વરસાદ થાય છે. ઇઝરાયલના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલું નેગેવનું રણ તેમાં આવેલા ‘મૃત સરોવર’ નામક ખારા પાણીના સરોવર માટે જગવિખ્યાત છે. તેની ક્ષારતા ૨૪૦ % જેટલી રહેતી હોવાથી તેમાં ડૂબી જવાતું નથી. પૃથ્વી ઉપરની સૌથી વધારે નીચી ભૂમિસપાટી ધરાવતો ભાગ અહીં છે. ઇઝરાયલની એકમાત્ર નદી જૉર્ડન છે, જેના પાણીનો ઉપયોગ સિંચાઈમાં થાય છે. ઉત્તરે આવેલું ગેલીલીનું મીઠા પાણીનું સરોવર દેશનો એકમાત્ર મીઠા પાણીનો સ્રોત છે. યુનેસ્કોના આંકડા મુજબ પોતાની જળશક્તિનો ૯૪ % જેટલો મહત્તમ ઉપયોગ કરનાર એકમાત્ર દેશ ઇઝરાયલ છે. ત્યાં પાણીનો બગાડ થતો નથી. દૈનિક પ્રક્રિયામાં વાપરેલું પાણી શુદ્ધ કરી ખેતીના ઉપયોગમાં લેવામાં આવે છે. ઇઝરાયલે સિંચાઈની નવી ‘ટપક-પદ્ધતિ’ વિકસાવી છે.
ઇઝરાયલનું અર્થતંત્ર પશ્ચિમનાં રાષ્ટ્રો જેવું આર્થિક માળખું અને વિકાસધોરણ ધરાવે છે. ખોરાક-પ્રક્રિયા, રંગ અને રસાયણ, વિદ્યુત અને વીજાણુ-સરંજામ તથા ધાતુ-ઉદ્યોગના ક્ષેત્રે તે મોખરે છે. વિશ્વમાં સૌથી વધુ સૂર્યશક્તિનો ઉપયોગ કરનાર રાષ્ટ્ર ઇઝરાયલ છે. ઇઝરાયલની વસ્તી ૧ કરોડ (૨૦૨૬, આશરે) જેટલી છે. તેઓ હિબ્રૂ, અરબી, અંગ્રેજી અને ફ્રેન્ચ ભાષાઓ બોલે છે તથા યહૂદી, ઇસ્લામ અને ખ્રિસ્તી ધર્મ પાળે છે. પાટનગર જેરૂસલેમ ત્યાંનું પવિત્ર શહેર છે. ખ્રિસ્તી, યહૂદી અને મુસ્લિમોનું તે યાત્રાધામ છે. યહૂદીઓના પ્રાચીન દેવળની ‘રુદનની દીવાલ’ (The wailing wall) જેરૂસલેમમાં છે, જ્યાં યહૂદીઓ મંદિરના વિનાશ અને રાષ્ટ્રીય સ્વતંત્રતાને પહોંચેલી હાનિ માટે શોક વ્યક્ત કરે છે.
અમલા પરીખ
(વધુ વિગત માટે જુઓ : ગુજરાતી બાળવિશ્વકોશ, વૉલ્યુમ ભાગ-1, ઇઝરાયલ, પૃ. 150)
