Categories
વાચન સમૃદ્ધિ

તૃષ્ણાની દોડ

પ્રાતઃકાળના ખુશનુમા વાતાવરણમાં જાગ્યા પછી તમે આસપાસ વહેતા પવનનો આભાર માન્યો છે ખરો ? એણે બક્ષેલી જિંદગી માટે સહેજે ઉપકારભાવ સેવ્યો છે ખરો ? આમ તો આ હવા વિના આપણે ત્રણ મિનિટથી વધુ જીવી શકીએ તેમ નથી, છતાં એના પ્રત્યે આદરભાવ સેવ્યો છે ખરો ? ક્યારેય તમે ભોજન કે નિદ્રાને ‘થૅન્ક યૂ’ કહ્યું છે ખરું ? અન્નને આપણે દેવ માનીએ છીએ, પરંતુ ભોજન સમયે એ દેવનાં દર્શન કર્યાં છે ખરાં ? આપણા જીવનમાં સ્નેહ અને પ્રેમની જરૂર છે, પણ ક્યારેય એ હૂંફ આપનાર પ્રત્યે આભાર પ્રગટ કર્યો છે ખરો ? હકીકતમાં હવા, પાણી, અન્ન કે લાગણી જેવી આપણા જીવનની અનિવાર્ય જરૂરિયાતો પ્રત્યે આપણે ઘોર ઉપેક્ષા સેવીએ છીએ અને આપણી ઇચ્છાઓ, આકાંક્ષાઓ અને મહત્ત્વાકાંક્ષાઓ પ્રતિ આકર્ષણ અનુભવીએ છીએ. વર્તમાનયુગમાં તો માનવી સઘળું છોડીને અને આંખો મીંચીને સતત ઇચ્છાના સુવર્ણમૃગની પાછળ દોડી રહ્યો છે. ઇચ્છા અનંત છે, એનો કદી કોઈ છેડો હોતો નથી અને તેમ છતાં માનવી અનંતકાળથી ઇચ્છાતૃપ્તિ માટે દોડતો રહે છે. વિચાર કરો કે ઘણા લાંબા સમય બાદ તમારી ઇચ્છાની પરિતૃપ્તિ થઈ અને અનેક ફિચર્સ ધરાવતો ખૂબ મોંઘો મોબાઇલ ખરીદ્યો. ઘેર આવ્યા બાદ એ મોબાઇલ ખોલતાં એવી જાહેરાત જોઈ કે તમે ખરીદેલા મોબાઇલ કરતાં ઘણી વધુ કિંમતનો અને અનેક ફિચર્સવાળો મોબાઇલ બજારમાં આવી ગયો છે. હજી માંડ પેલી જૂની ઇચ્છા સંતોષાઈ હતી, ત્યાં વળી નવી ઇચ્છાનો સળવળાટ જાગી ઊઠ્યો. લેટેસ્ટ ફૅશનનો ડ્રેસ લાવ્યા પછી એનાથી ચડિયાતી ફૅશનનો ડ્રેસ જોશો એટલે ખરીદેલા ડ્રેસને ભૂલી જઈને તમારું મન નવા ડ્રેસની પાછળ દોડવા માંડશે. આપણી ઇચ્છાઓને ઉત્તેજનારી જાહેરાતનો તો આખો ઉદ્યોગ ચાલે છે. હકીકતમાં ઇચ્છા જરૂરી છે, પણ એની પાછળ જ્યારે તૃષ્ણા જોડાય છે, ત્યારે માનવી એના અસ્તિત્વનો આનંદ ખોઈ બેસે છે. દુનિયા આખીની ચીજવસ્તુઓ તમારા મનને બાહ્ય જગતમાં ઇચ્છાની દોડ કરાવશે અને તમે મહામૂલી એવી ભીતરની દોડ ભૂલી જશો. સાવ ચૂકી જશો.

Categories
વાચન સમૃદ્ધિ

કિંગ ઑફ રૉક ઍન્ડ રૉલ

અમેરિકાના મિસિસિપિના ટુપેલો ગામના એક નિર્ધન પરિવારમાં એલ્વિસ પ્રૅસ્લે(ઈ. સ. 1935-1977)નો જન્મ થયો હતો. એના અગિયારમા જન્મદિવસે એને તીવ્ર ઇચ્છા હતી કે એની માતા ગ્લાડિસ જન્મદિનની ભેટ રૂપે એને સાઇકલ કે રાઇફલ ભેટ આપે, પરંતુ એની ગરીબ માતા પાસે આમાંથી એકે વસ્તુ ખરીદવાના પૈસા નહોતા. બે રૂમમાં રહેતું આ કુટુંબ પાડોશીઓની મદદ પર અને સરકારી ભોજન-સહાય પર ગુજરાન ચલાવતું હતું. માતાએ સાઇકલને બદલે એલ્વિસ પ્રૅસ્લેને ગિટાર ભેટ આપી. એલ્વિસ પ્રૅસ્લેને અત્યંત દુ:ખ થયું. એમ પણ લાગ્યું કે સાઇકલ હોત તો ફરવાની કેવી મજા પડત. પરંતુ એ પછી એણે મન મનાવીને ગિટારને પોતાની સાથી બનાવી દીધી. રાતદિવસ એ ગિટાર વગાડવા લાગ્યો અને સમય જતાં એનામાં એટલો બધો સંગીતપ્રેમ જાગ્યો કે મહાન ગાયક બનવાનાં સ્વપ્નાં સેવવા લાગ્યો. અગિયારમા વર્ષે ગિટારની ભેટ આપનારી માતા ગ્લાડિશને હવે કઈ ભેટ આપવી ? એણે ખૂબ મહેતનથી એક રેકૉર્ડ તૈયાર કરી અને માતાને જન્મદિવસની ભેટ રૂપે આપી. પોતાના પુત્રની આકરી મહેનત જોઈને એની માતાએ કહ્યું, ‘બેટા, ભલે તું ગરીબ પરિવારમાં જન્મ્યો હોય, પરંતુ એકે બાબતમાં પાછો પડે તેવો નથી. મને દૃઢ વિશ્વાસ છે કે જરૂર આખી દુનિયામાં તારી નામના થશે.’ માતાના શબ્દોએ એનામાં આત્મવિશ્વાસ જગાડ્યો. 19 વર્ષના એલ્વિસ પ્રૅસ્લેને 1954માં નિર્માતા સામ ફિલિપની સન રેકૉર્ડ્ઝ કંપનીમાં એક ગીત ગાવાની તક મળી. વાત એવી હતી કે સન રેકૉર્ડ કંપનીના માલિક સામ ફિલિપ એક એવા શ્વેત વર્ણના સ્ટેજ ગાયકની તલાશમાં હતા કે જેનો અવાજ નિગ્રો જેવો હોય. એલ્વિસ પ્રૅસ્લેએ ગાયું અને એ ગીત સામ ફિલિપને અત્યંત પ્રસંદ પડ્યું. બસ, પછી તો પૂછવું જ શું ? એલ્વિસ પ્રૅસ્લે સામ ફિલિપ સાથે જોડાઈ ગયો અને એની એક પછી એક અત્યંત લોકપ્રિય રેકૉર્ડ બહાર પડવા લાગી. એ વિશ્વપ્રસિદ્ધ ગાયક, ગીતલેખક અને અભિનેતા બન્યો. યુવાનોના હૃદય પર છવાઈ ગયો. સંગીતની દુનિયાનો એ સૌથી ધનવાન ગાયક બન્યો અને એથીય વિશેષ તો એને સહુ ‘કિંગ ઑફ રૉક ઍન્ડ રૉલ’ તરીકે અથવા તો ‘કિંગ’ તરીકે ઓળખવા લાગ્યા અને વીસમી સદીનો એક પ્રભાવશાળી કલ્ચરલ ‘આઇડોલ’ બની રહ્યો.

Categories
વાચન સમૃદ્ધિ

સફળતાનું નિવાસસ્થાન

કહેવાય છે કે ભાગ્ય જ મનુષ્યની સફળતા-નિષ્ફળતાનો શિલ્પી છે, પણ હકીકતમાં વ્યક્તિ પોતે જ પોતાની સફળતાનો શિલ્પી છે. એનો મર્મ એટલો કે સફળતા એ બાહ્ય યશોગાનમાં નથી, કિંતુ આંતરિક પ્રસન્નતામાં છે. મોટે ભાગે માનવી પોતાની સફળતા પારકાના અવાજમાં સાંભળવા ચાહે છે, પરંતુ એનો અર્થ તો એ થાય કે તમે આકરી મહેનત કરીને મેળવેલી તમારી સફળતા પર બીજાનો ‘કૉપીરાઇટ’ છે. જો એ તમારી પ્રશસ્તિ કરે, તો જ તમે પોતાની જાતને સફળ થયેલી માનો છો. આ વિશ્વમાં સફળ થનારી વ્યક્તિઓનો ભવ્ય ઇતિહાસ છે, પણ સવાલ એ જાગે છે કે એમને પ્રાપ્ત થયેલી સફળતાનો બાહ્ય આનંદ કેટલો ટક્યો હતો ? કેટલા લાંબા સમય સુધી એ સફળતાની શરણાઈ અને ઢોલ-નગારાના અવાજો એને સાંભળવા મળ્યા હતા ? આવી પારાવાર સફળતાનો હકીકતે અંત કેવો આવ્યો, તેને માટે સિકંદર, નેપોલિયન કે હિટલરના જીવનને જોવું જોઈએ અને ખ્યાલ આવશે કે સફળતા કેટલી ક્ષણજીવી અને અલ્પાયુષી હોય છે. એ સફળ વ્યક્તિના નિવાસસ્થાને એકાદ વર્ષ પછી મુલાકાત લેશો તો એ સફળતાની સ્મૃતિઓ સાવ જરી-પુરાણી થઈ ગઈ હશે. એક જમાનામાં એ સફળ વ્યક્તિનો ચોતરફ ડંકો વાગતો હતો, પણ જમાનો પલટાતાં એના સ્વજનો જ એને ભૂલી ગયા હશે. ગુજરાતના સુપ્રસિદ્ધ સાહિત્યકારની પ્રથમ પુણ્યતિથિએ યોજાયેલી સભામાં આયોજકો સિવાય સમ ખાવા માટે પણ કોઈ સાહિત્યકાર નજરે પડ્યા નહીં. હકીકતમાં તમારી સફળતાનું નિવાસસ્થાન તમારું હૃદય છે. ઉદારતા, સેવાભાવ અને આત્મવિશ્વાસથી તમે પોતે તમારું જે મૂલ્ય આંકો છો, એના પર તમારી સફળતા ટકેલી છે. બીજી વ્યક્તિઓ તમે સફળતા પામ્યા છો, એવાં યશોગાન ગાતી રહે એવી ઘેલછા રાખવાને બદલે તમારા ભીતરમાં એ સફળતાનો આનંદ માણવો જોઈએ. બીજાના સન્માન કરતાં પોતાના ભીતરનું સન્માન વિશેષ મહત્ત્વનું છે અને તેથી એ સફળતાનો પારાવાર આનંદ તમારા ભીતરમાં કેટલો છલકે છે, એના પર તમારી સફળતાનો આધાર છે.