Tag: વ્યક્તિ વિશેષ

જ. 14 માર્ચ, 1913 અ. 8 ઑગસ્ટ, 1982

મલયાળમ સાહિત્યના સુપ્રસિદ્ધ સાહિત્યકાર અને રાજકારણી શંકરનકુટ્ટીનો જન્મ કાલિકટમાં થયો હતો. પિતા કુંજીરામન અને માતા કિટ્ટુલી. તેમનું પ્રારંભિક શિક્ષણ ગણપથ શાળામાં થયું. તેમણે 1929માં કાલિકટની ઝામોરિન્સ હાઈસ્કૂલમાંથી મૅટ્રિકની પરીક્ષા પાસ કરી, 1934માં ઇન્ટરમીડિયેટ પરીક્ષા પાસ કરી. તેઓ 1937માં કાલિકટ ગુજરાતી શાળામાં શિક્ષક તરીકે જોડાયા. તેઓ ભારતીય રાષ્ટ્રીય કૉંગ્રેસના સભ્ય હતા. 1939ના ત્રિપુરા અધિવેશનમાં જવા માટે શાળામાંથી રજા ન મળતાં તેમણે રાજીનામું આપી દીધું. એ પછી તેઓ મુંબઈ અને લખનઉ ગયા. 1945માં કેરળ પાછા ફર્યા. તેમણે ભારતમાં પ્રવાસ કર્યો એ પછી 1949 અને 1952માં વિદેશ પ્રવાસો કર્યા. એના આધાર પર પ્રવાસવર્ણનનાં પુસ્તકો લખ્યાં. તેમને મલયાળમના જોન ગુથરનું બિરુદ મળ્યું હતું. તેઓ કૉલેજમાં અભ્યાસ કરતા હતા ત્યારે 1928માં કૉલેજના સામયિકમાં પ્રથમ વાર્તા ‘રાજનીથિ’ પ્રકાશિત થઈ હતી. તેમની પ્રથમ નવલકથા ‘નાદાન પ્રેમમ’ 1941માં પ્રકાશિત થઈ હતી. તેમની કૃતિઓનો અંગ્રેજી, ઇટાલિયન, જર્મન, ચેક, રશિયન ઉપરાંત ભારતની મુખ્ય ભાષાઓમાં અનુવાદ થયો છે. તેમણે સાઠેક જેટલાં પુસ્તકો લખ્યાં છે, જેમાં 10 નવલકથાઓ, 24 વાર્તાસંગ્રહો, 3 કાવ્યસંગ્રહો, 18 પ્રવાસવર્ણનો, 4 નાટકો અને નિબંધસંગ્રહ અને સંસ્મરણો આધારિત બે પુસ્તકોનો સમાવેશ થાય છે. 1971માં મિલાનથી પ્રકાશિત ‘ધ બેસ્ટ શૉર્ટ સ્ટોરીઝ ઑવ ધ વર્લ્ડ’ના ઇટાલિયનસંગ્રહમાં તેમની વાર્તા ‘બ્રાંથન નાયા’નો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો. રશિયન ભાષામાં તેમની વાર્તાસંગ્રહની એક લાખ નકલોનું માત્ર બે સપ્તાહમાં વેચાણ થયું હતું. તેમની વાર્તાઓ પરથી મલયાળમમાં ફિચર ફિલ્મો બનાવવામાં આવી છે. તેમની વાર્તા ‘કડથુથોની’ પરથી બનેલી ફિલ્મ ‘કડવુ’ને આંતરરાષ્ટ્રીય ફિલ્મ મહોત્સવમાં પુરસ્કારો મળ્યા હતા. તેઓ 1962માં લોકસભાના સાંસદ હતા. તેમને તેમની નવલકથા ‘ઓરુ થેરુવિંટે કથા’ માટે 1961માં કેરળ સાહિત્ય અકાદમી પુરસ્કાર, ‘ઓરુ દેસાથિંટે કથા’ માટે 1972માં સાહિત્ય અકાદમી પુરસ્કાર અને 1980માં જ્ઞાનપીઠ પુરસ્કારથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા. 1982માં યુનિવર્સિટી ઑવ્ કાલિકટે ડૉક્ટર ઑવ્ લેટર્સની માનદ પદવી આપી હતી. ભારતીય ટપાલખાતાએ 2003માં તેમની પાંચ રૂપિયાની ટપાલટિકિટ બહાર પાડી હતી.

અનિલ રાવલ

જ. 16 માર્ચ, 1693 અ. 20 મે, 1766

ઇન્દોરના પ્રથમ મહારાજા મલ્હારરાવ હોલકરનો જન્મ મહારાષ્ટ્રના સતારા જિલ્લાના મુરુમ ગામમાં ખાંડુજી હોલકરને ત્યાં થયો હતો. તેમનું મૂળ વતન ખેડ તાલુકાનું વફગાંવ હતું, પરંતુ હોલ ગામમાં આવી સ્થાયી થયા આથી હોલકર કહેવાયા. 1696માં પિતાનું અવસાન થયું ત્યારે તેઓ ત્રણ વર્ષના હતા. માતા એમને લઈને ખાનદેશના તાલોદ ગામમાં ભાઈ ભોજરાજ બારગલના ઘરે રહેવા ગયાં. મલ્હારરાવ યુવાન થતાં કંથાજીએ એમને ઘોડેસવાર તરીકે પોતાની ટુકડીમાં રાખ્યા. આમ તેમની લશ્કરી કારકિર્દી શરૂ થઈ. 1721માં તેઓ પેશ્વા બાજીરાવની સેનામાં જોડાયા. પોતાની મહેનત અને બુદ્ધિથી તેઓ આગળ વધ્યા. તેઓ બાજીરાવના વિશ્વાસુ સેનાપતિ બન્યા. 1725માં તેમને 500 ઘોડેસવારના ઉપરી બનાવવામાં આવ્યા. 1728માં અમઝેરાના યુદ્ધમાં રાણોજી સિંધિયા અને ઉદાજી પવાર સાથે ભાગ લીધો. 1730માં પેશ્વાએ માળવા પ્રાંતના સૂબેદાર તરીકે તેમની નિમણૂક કરી અને ચોથ ઉઘરાવવાનું કામ સોંપ્યું. તેમણે ચિમાજી અપ્પાના નેતૃત્વ હેઠળ પોર્ટુગીઝો પાસેથી બસેનનો કિલ્લો જીતી લીધો. 1748માં રોહિલ્લા અભિયાનમાં બહાદુરી માટે તેમને શાહી સરદેશમુખીનો ખિતાબ આપવામાં આવ્યો હતો. તેઓ નર્મદા અને સહ્યાદ્રી વચ્ચે આવેલા પ્રદેશના શાસક હતા. તેમણે 1717માં ગૌતમાબાઈ સાથે લગ્ન કર્યાં. એ પછી બાનાબાઈ, દ્વારકાબાઈ, હરકુબાઈ અને એક ખાંડા રાણી સાથે પણ લગ્ન કર્યાં હતાં. 1754માં ભરતપુરના જાટ મહારાજા સૂરજમલ સામે કુમ્હેર કિલ્લાના ઘેરા દરમિયાન તેમના એકના એક પુત્ર ખંડેરાવનું અવસાન થયું. ખંડેરાવના અવસાન પછી ખંડેરાવનાં પત્ની અહિલ્યાબાઈને તેમણે સતી થતાં અટકાવી હતી. મલ્હારરાવનું આલમપુર ખાતે અવસાન થયું. તેમના અવસાન પછી અહિલ્યાબાઈએ આલમપુરમાં તેમના અંતિમ સંસ્કાર કર્યા હતા, એ સ્થળે સમાધિ છત્રી બનાવી હતી.

અનિલ રાવલ

જ. 15 માર્ચ, 1977 અ. 28 નવેમ્બર, 2008

2008ના મુંબઈના આતંકી હુમલા દરમિયાન ફક્ત 31 વર્ષે શહીદ થનારા ભારતીય સેનાના અધિકારી મેજર સંદીપ ઉન્નીકૃષ્ણન બૅંગાલુરુમાં રહેતા મલયાલી નાયર પરિવારમાંથી હતા, જ્યાં તેઓ કેરળના કોઝિકોડથી સ્થળાંતરિત થયા હતા. તેઓ નિવૃત્ત ઇસરો અધિકારી કે. ઉન્નીકૃષ્ણન અને ધનલક્ષ્મી ઉન્નીકૃષ્ણના એકમાત્ર પુત્ર હતા. મેજરે બૅંગાલુરુની ફ્રેન્ક એન્થોની પબ્લિક સ્કૂલમાં અભ્યાસ કર્યો હતો. 1995માં વિજ્ઞાનપ્રવાહમાં સ્નાતક થયા હતા. તેઓ બાળપણથી જ સશસ્ત્ર દળોમાં જોડાવા માગતા હતા. મેજર સંદીપ 1995માં મહારાષ્ટ્રના પુણેમાં નૅશનલ ડિફેન્સ અકાદમીમાં જોડાયા. તેઓ ઑસ્કાર સ્ક્વોડ્રનના ભાગ હતા અને 94માં કોર્સ એનડીએના સ્નાતક હતા. તેમણે બેચલર ઑવ્ આર્ટસની ડિગ્રી મેળવી હતી. ભારતીય લશ્કરી અકાદમી (આઇએમએ) દેહરાદૂનમાંથી તેઓ સ્નાતક થયા અને ભારતીય સેનાની બિહાર રેજિમેન્ટની 7મી બટાલિયનમાં લેફ્ટનન્ટ તરીકે કમિશન મેળવ્યું. 12 જૂન, 2003ના રોજ તેમને કૅપ્ટન તરીકે નોંધપાત્ર બઢતી મળી. ‘ઘાતક કોર્સ’ દરમિયાન તેમણે બે વખત ‘ઇન્સ્ટ્રક્ટર’ ગ્રેડિંગ અને પ્રશંસાપત્ર મેળવ્યું. તેમને ગુલમર્ગની હાઈ અલ્ટિટ્યૂડ વૉરફેર સ્કૂલમાં પણ તાલીમ આપવામાં આવી હતી. તાલીમ પૂર્ણ થયા પછી જાન્યુઆરી 2007માં તેમને એનએસજીના 51મા સ્પેશિયલ ઍક્શન ગ્રૂપના તાલીમ અધિકારી તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા અને એનએસજીનાં વિવિધ ઑપરેશન્સમાં પણ ભાગ લીધો હતો. મેજર સંદીપ ઉન્નીકૃષ્ણને 27 નવેમ્બર, 2008ના રોજ હોટલ તાજમહેલ મુંબઈમાંથી આતંકવાદીઓને બહાર કાઢવા માટે શરૂ કરાયેલ કમાન્ડો ઑપરેશનનું નેતૃત્વ કર્યું હતું. જેમાં તેમણે 14 બંધકોને બચાવ્યા હતા. ઑપરેશન દરમિયાન તેમની ટીમ તીવ્ર પ્રતિકૂળ ગોળીબારમાં આવી હતી, જેમાં તેમની ટીમના એક સભ્યને ગંભીર ઈજા થઈ હતી. મેજર સંદીપે આતંકવાદીઓને કચડી નાખ્યા અને ઘાયલ કમાન્ડોને સુરક્ષિત સ્થળે પહોંચાડ્યા. આ પ્રક્રિયામાં તેમના જમણા હાથમાં ગોળી વાગી હતી. ઈજાઓ હોવા છતાં તેઓ તેમના છેલ્લા શ્વાસ સુધી આતંકવાદીઓ સામે લડતા રહ્યા. તેમણે ઉચ્ચ કક્ષાના નેતૃત્વ ઉપરાંત ખૂબ જ નોંધપાત્ર બહાદુરી દર્શાવી રાષ્ટ્ર માટે સર્વોચ્ચ બલિદાન આપ્યું. 26 જાન્યુઆરી, 2009ના રોજ તેમને મરણોત્તર અશોકચક્રથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા. મુંબઈના જોગેશ્વરી વિક્રોલી લિંક રોડ ઇન્ડિયન એજ્યુકેશન સોસાયટીના પ્રવેશદ્વાર પર મેજર સંદીપ ઉન્નીકૃષ્ણનની પ્રતિમા છે. બૅંગાલુરુ વ્હાઇટફિલ્ડ ખાતે એક આર્મી હાઉસિંગ કૉમ્પ્લેક્સનું નામ ‘સંદીપ વિહાર’ છે.

અમલા પરીખ